Leren van fouten:
Retrospectives die écht iets opleveren
Iedereen doet ze… maar werkt het eigenlijk wel? Retrospectives, als je in een agile team werkt, ken je ze maar al te goed. Elke sprint komt er eentje voorbij. Soms met post-its, soms in Miro, soms in stilte… En vaak denk je na afloop: “Dat was weer een uurtje praten over wat we al wisten.” Herkenbaar?
In deze blog gaat onze Projectmanager Siemen het hebben over hoe je retrospectives omtovert van een saai verplicht nummertje tot een krachtig leermoment waar je team écht beter van wordt. Want ja, leren van fouten is mogelijk als je het op de juiste manier aanpakt.
Waarom veel retrospectives niet werken
Laten we meteen met de deur in huis vallen: veel retrospectives leveren niks op. Hoe dat komt? Hier zijn een paar oorzaken die vaak terugkomen:
- Geen actiepunten, of actiepunten die niemand opvolgt
- Te weinig veiligheid om écht eerlijke feedback te geven
- Te veel herhaling: elke retrospective voelt hetzelfde
- Te veel focus op "wat ging er mis?" zonder oog voor oplossingen
En misschien wel de belangrijkste: er is vaak geen leercultuur. Er wordt wel geëvalueerd, maar niet geleerd. Volgens Scrum.org is de retrospective hét moment waarop teams inspecteren en aanpassen. Maar als dat tweede deel (aanpassen) ontbreekt, blijf je in cirkeltjes draaien.
Wat is het doel van een retrospective ook alweer?
Heel simpel: verbeteren. De officiële Scrum Guide noemt het zo:
“The purpose of the Sprint Retrospective is to plan ways to increase quality and effectiveness.”
Met andere woorden: het is niet alleen reflectie, maar ook optimalisatie. Je kijkt terug, zodat je vooruit kunt.
Hoe ziet een écht waardevolle retrospective eruit?
Een goede retrospective draait om veiligheid, focus en actie. Hier zijn 5 elementen die niet mogen ontbreken:
1. Psychologische veiligheid
Zonder een veilige sfeer zegt niemand wat écht belangrijk is. Volgens onderzoek van Google (Project Aristotle) is psychologische veiligheid dé sleutel tot succesvolle teams. Begin daarom met een korte check-in: hoe voelt iedereen zich?
2. Wisselende formats
Gebruik niet altijd hetzelfde format. Afwisseling houdt het fris én helpt je vanuit verschillende invalshoeken kijken. Enkele goede formats:
- Start / Stop / Continue
- Mad / Sad / Glad
- 4L’s (Liked, Learned, Lacked, Longed for)
- Sailboat retrospectieve
Atlassian biedt een handige tool met meer dan 30 retrospective formats.
3. Concrete actiepunten
Maak het SMART: Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdgebonden. En: wijs iemand aan die verantwoordelijk is voor de follow-up.
4. Terugkoppeling op vorige acties
Begin de volgende retrospective met: "Wat hebben we gedaan met de actiepunten van de vorige keer?" Zo creëer je eigenaarschap en zichtbare verbetering.
5. Vier ook wat wél goed gaat
Te vaak zijn retrospectives één lange klaagzang. Door successen te benoemen versterk je het moreel en zie je wat je kunt herhalen.
Veelgemaakte fouten
Te vaag blijven
"De communicatie kon beter." Ja, maar wat bedoel je precies? Maak het concreet: wanneer, met wie, over wat?
De Scrum Master doet alles
Laat anderen ook voorbereiden, faciliteren of onderwerpen aandragen. Zo vergroot je eigenaarschap.
Alles willen fixen in één sessie
Focus op 1-2 dingen die echt belangrijk zijn. Kleine stappen zorgen voor duurzame verandering.
Tips om écht te leren van fouten
Blik terug én vooruit
Kijk niet alleen naar wat er misging, maar ook: "Wat kunnen we de volgende keer anders doen?"
Gebruik een ‘failure log’
Maak een gedeeld document waarin je kleine (en grote) fouten verzamelt met wat je ervan geleerd hebt. Transparantie = groei.
Zorg voor rotatie in begeleiding
Laat ook teamleden de retrospective begeleiden. Dit voorkomt routine en geeft nieuwe energie.
Veelgestelde vragen
Probeer een nieuw format, kortere sessies of laat iemand anders faciliteren. Vraag actief om feedback over de vorm.
Gebruik een vast format waarin je vorige actiepunten bespreekt aan het begin van elke sessie. Of gebruik een tool zoals Jira om ze te tracken.
Nee hoor. Elk team dat wil leren en verbeteren kan profijt hebben van retrospectives. Van marketing tot HR.
Maak van elke retro een moment dat verschil maakt
Retrospectives kunnen zóveel meer zijn dan een verplichte meeting. Ze zijn dé plek waar fouten veranderen in groei, frustratie in inzicht, en waar een goed team een geweldig team kan worden. Maar dan moet je ze wel met aandacht aanpakken. Dus: durf eerlijk te zijn. Houd het fris. En zorg dat er echt iets gebeurt ná de sessie.
Laat ons je helpen om er sessies van te maken die wél leiden tot echte verbetering. Boek een vrijblijvend adviesmoment met DBF Experts.